#

Wandelen in Wolfheze

 
 

 
 
 
#

Wandelroute : OV: Station Wolfheze - oude kerkje Oosterbeek








#Wandelroute in het kort
Station Wolfheze heeft een lange geschiedenis. Niet alleen het historische stationsgebouw is bewaard. Ernaast staan bijvoorbeeld nog baanwachterswoningen.
De Wolfhezerweg staat bekend om zijn dansende eiken.
De Wodanseiken waren in de 19e eeuw een geliefde plek voor de schilders van de Oosterbeekse schilderschool. Ze zijn nog steeds indrukwekkend.
Tegenover het Kousenhuisje is een oude schaapsdrift: een steil pad de helling op waarlangs de schapen vroeger richting de Wolfhezerheide gingen.
Een wandeling over de Wolfhezerheide biedt vele verrassende uitzichten: zowel de uitzichten over de heide als die over het dal van de Heelsumse beek zijn prachtig.
Allerlei bijzondere planten kunnen zo groeien in het heldere bronwater van de Wolfhezerbeek.
Wandelroute: OV: Station Wolfheze - oude kerkje Oosterbeek
Latitude: 51.9780976683873 Longitude: 5.83782348876261

Slideshow

#Overzichtskaartje
SVG Image

#Samenvatting
Beginpunt: Oude kerk tiende eeuw
Eindpunt: NS Station Wolfheze
Lengte: 13,5 (km)
Aantal bezienswaardigheden: 74
 

Parkeren:

Openbaar vervoer:

Horeca:

Links:




Oude kerk tiende eeuw

#Oude kerk tiende eeuw
De Oude Kerk is een kerk uit de tiende eeuw. Het is de oudste kerk van ons land die nog als kerk dienst doet. De knotlinde bij de hoofdingang heeft de respectabele leeftijd van ongeveer 300 jaar.

Tijdens de slag om Arnhem (17-26 september 1944) vormde het gebied rond deze kerk de oostelijke verdediging van de "Perimeter". Dit was het hoefijzervormig gebied met de basis langs de Rijn, in bezit van de Britten. De luchtlandingstroepen zouden de bruggen bij Arnhem veroveren en een bruggenhoofd vormen. Zo konden de grondtroepen vanuit de Betuwe oprukken en deze voorhoede ontzetten. De Britten hebben deze positie bijna negen dagen gehouden en daarna moesten ze het opgeven.
De gedenksteen aan de Oostzijde herinnert aan wat zich hier in september 1944 afspeelde.




Route:

  • Loop bij de toren van het kerkje de trappen af.
  • Volg het Kerkpad, het zandpad langs de rand van de uiterwaarden.


De oude pastorie

#De oude pastorie
De oude witte pastorie met de donkere luiken was tijdens de slag om Arnhem een medische hulppost. Het was de eerste hulppost in de perimeter. Voor verdere zorg moesten gewonden naar een veldhospitaal worden vervoerd. Het Duitse vuur van mortieren en scherpschutters was zo zwaar, dat van het vervoer naar het veldhospitaal niets terecht kwam. Ook het huis werd getroffen. Overal in huis, ook in de gangen en de op trappen lagen gewonden.
De bewoonster, die met vijf kleine kinderen acht dagen lang in de kelder verbleef, steunde vele gewonden door met hen te praten en psalm 91 voor te lezen.
In de tuin bleken 57 gesneuvelden te zijn begraven. Zij zijn naderhand overgebracht naar de Airborne begraafplaats aan de andere zijde van Oosterbeek.




Route:

  • Loop door het hek en volg het Kerkpad tot de kwelplek (links).


Kwel in de uiterwaarden

#Kwel in de uiterwaarden
Kwelplek in de uiterwaarden. In dit natuurgebied komen vele planten voor die vroeger langs de rand van de stuwwal voorkwamen.
In de verte ligt de spoorbrug naar Nijmegen. De andere kant op zijn de sluizen van Driel te zien. De kerktoren van Driel zie je aan de overkant.




Route:

  • Loop een klein stukje verder.


Sfeer Kerkpad

#Sfeer Kerkpad
In het dorp Oosterbeek zijn er vele smalle voetpaden, die al dan niet bekend zijn bij de huidige inwoners. Het Kerkepad naar het oude Kerkje van Oosterbeek is hiervan een voorbeeld. Het smalle klinkerpaadje hier en daar begrensd door een grote hoge meidoornhaag is al vele jaren in gebruik. In het voorjaar kun je hier heerlijk wandelen in de zon en genieten van het ontluikende vogelleven in de polder.




Route:

  • Loop door tot een vlonder waar een klinkerpad van rechts bij een vijver vandaan komt.


Molenkolk Dennenoord

#Molenkolk Dennenoord
Even voorbij de oude pastorie loopt een pad rechts af (oorspronkelijk via het erf van de boerderij naar de Benedendorpseweg).
Langs dit pad liep de route waarover de restanten van de Britse luchtlandingsdivisie zich in de nacht van 25 op 26 september over de Rijn uit de strijd terugtrokken. Van hier liep de vluchtroute door de uiterwaarden.
De Duitsers hielden vanaf de Westerbouwing, dat is de hoogte die je in het westen even verderop ziet, de uiterwaarden constant onder vuur met mortieren en mitrailleurs. Van de ruim 10.000 man die ten noorden van de Rijn waren geland bereikten circa 2400 man de bevrijde zuidelijke oever.
Circa 1400 mannen waren hier al gesneuveld, de rest is krijgsgevangen gemaakt of zwierf over de nog bezette Veluwe.




Route:

  • Loop vanaf de Molenkolk het klinkerpad omhoog het parkje in.


Vijvers in Park Dennenoord

#Vijvers in Park Dennenoord
Molenkolk halverwege het Kerkpad. Deze kolk is van een oude molen die behoorde tot het huis dat vroeger op deze plek stond.
In de jaren '70 is het vervallen landhuis en de molen afgebroken. Op dit kleine landgoed Dennenoord is de achterliggende nieuwe woonwijk ontstaan.
Het voormalige landhuis Dennenoord was eigenaar van de molen. De waterpartijen zijn gevuld met het water van de vroegere molenbeek. De waterval is als voorbeeld van het verval van die beek bewaard gebleven.
Bijzonder is de grote plataan bij de bovenste vijver, een boom van de monumentale bomenlijst van de gemeente.




Route:

  • Sla links af op de straat van het woonerf.
  • Sla bij de T-splitsing bij het weiland rechts af.
  • Steek de Benedendorpseweg schuin rechts over een bospad in.
  • Loop door tot aan de vijver.


Vijvers Hemelseberg

#Vijvers Hemelseberg
Het landhuis De Hemelseberg had een uitgebreide tuin met veel vrij uitzicht. Dit vijvercomplex hoorde erbij. Onlangs zijn de vijvers, de paden en de beschoeiing opgeknapt.
de paden zijn voorzien van geel gravel om een zandpad te suggereren.
Neem eens de tijd om rustig te kijken naar de verscheidenheid van de boomvormen in de buurt van de vijver. De Bruine beuk en treurwilg zijn heel verschillend van structuur. Aan het eind van de zichtas over de vijver lag de witte classicistische villa aan de Kneppelhoutweg.




Route:

  • Houdt links aan op de Y-splitsing en loop 50 meter verder.


Boomgaard bij de Hemelseberg

#Boomgaard bij de Hemelseberg
Er is in de negentiger jaren een kleine boomgaard op de Hemelseberg aangelegd. Bij een landgoed hoorde ook een hoogstamboomgaard. Achttien verschillende hoogstam fruitboomsoorten zijn er aangeplant door de Stichting Biotoop Beheer. Zij onderhouden deze bomen en snoeien ze in het voorjaar ook. Een aantal bomen draagt al vruchten.




Route:

  • Je komt bij het toegangshek en -poort van landgoed de Hemelseberg.


Poort Hemelseberg

#Poort Hemelseberg
Toegangshek en toegangspoort tot de Hemelseberg zijn nog aanwezig. De Hemelseberg was de woning van de familie Kneppelhout. Deze lieten het huis geheel restaureren in een zeer romantische stijl. In de bossen zijn veel restanten van uitzichtpunten te vinden. Het verhaal gaat dat Mevrouw van Kneppelhout vanuit haar theekoepel bij helder weer vrij uitzicht had over de Betuwe, tot het Reichswald en tot de kerktoren van Elten in het Montferland. De zichtassen werden vrijgemaakt en vrijgehouden door de bomen regelmatig te kappen.
Tot eind jaren negentig was hier een verzorgingshuis.




Route:

  • Steek het asfalt over en volg het bospad omhoog met aan beide zijden hekken.


Lintvormige bebouwing

#Lintvormige bebouwing
Naast de grote landgoederen op de stuwwal kende Oosterbeek bebouwing die zich langzaam uitbreidde langs de wegen in het agrarische gebied. Kenmerkend zijn de open weilanden met aan de rand een weg met een aantal alleenstaande huizen. Dit historische dorpsgezicht is onder meer hier aan de Benedendorpseweg behouden gebleven. Omdat de Benedendorpseweg vroeger een hoofdverbinding was, gaat het hier om relatief grote huizen. Weet iemand of dit een beschermd dorpsgezicht is?




Route:

  • Neem het rechter pad langs het bankje.
  • Steek het bruggetje over.


Sfeer Laag Oorsprong

#Sfeer Laag Oorsprong
Landgoed Laag Oorsprong kent twee perioden. Het eerste landhuis op deze plek stamt uit de romantische periode. Dit stukje hekwerk geeft een indruk van de tuin zoals die er toen uitgezien moet hebben. Let ook op de uitzichten naar alle zijden. De vijvers met overhangende bomen, het bruggetje, de beek en de neprotsen, cement rustique. Stuk voor stuk is het kenmerkend voor de romantische stijl. Verder een mooi uitzicht over de glooiende weilanden. Elk weiland was ooit begrensd door uitgegroeide boomgroepen.




Route:

  • Loop omhoog tot de driesprong.


Landgoed Laag Oorsprong

#Landgoed Laag Oorsprong
De stuwwal bevat voor water niet doorlaatbare aardlagen, de leemlagen. Watervoorraden uit de stuwwal komen op verschillende plaatsen aan de oppervlakte (sprengen of sprengkoppen). Deze sprengen zijn vaak door mensen uitgegraven. Onder andere door dit schone water hebben zich al vroeg mensen op de stuwwal gevestigd.
De landgoederen gebruikten deze sprengen om de kunstmatige vijverpartijen van stromend water te voorzien. Het water is bijzonder schoon en koel. Je ziet er zelden algengroei.




Route:

  • Loop door het dal omhoog met de beek rechts.


Watervalhuisje

#Watervalhuisje
De beek passeert verschillende opgeknapte en originele stuwtjes bij zijn loop richting de Rijn. Dit watervalhuisje is daar onderdeel van. Het is hersteld naar voorbeeld van een bouwwerk dat hier in de romantische periode al stond. Toen was het een attractie voor toeristen en bezoekers van de uitspanning, die hier bij de Hemelseberg te vinden was. Een picknickbank staat er nu op die plek.




Route:

  • Vervolg het pad.


Bruggetjes

#Bruggetjes
De loop van de beek wordt gekruist door verschillende bruggetjes. Deze bruggetjes van landgoed Laag Oorsprong zijn hersteld in romantische sfeer. In de tijd van de romantiek had men bewondering voor de puurheid van natuurlijke vormen, vandaar dat de bruggetjes van gekronkeld hout zijn gemaakt.




Route:

  • Steek het bruggetje over.
  • Vervolg het pad met de beek links.


Barokke as

#Barokke as
Eigenaren van landgoederen wilden graag pronken met hun bezit. Ze wilden de natuur naar hun hand zetten. De kwel van water uit de stuwwal gaf de beroemde tuin- en landschapsarchitecten de gelegenheid eens groots uit te pakken. Deze opeenvolging van stuwtjes en waterpartijen wordt de barokke as genoemd. In 2003 bij het beekherstel is deze trap geheel hersteld met een bijzonder kunstwerk op het einde.




Route:

  • Steek het bruggetje over.
  • Loop het pad omhoog met links de watervalletjes.


Granieten boog

#Granieten boog
Deze granieten boog is aangelegd bij beekherstel in 2003. De boog is herinnering aan een fontein die in de bovenste vijver stond. Het dal van de Oorsprongbeek is toen in grote lijnen hersteld zoals het was omstreeks 1800 in de tijd van de suikerfabriek.




Route:

  • Loop het pad omhoog en sla bij de bovenste vijver rechts af.
  • Vervolg het pad rechts van de vijver.


Wijer Kruitmolen

#Wijer Kruitmolen
Het stille wateroppervlak, waarin de bomen zich dromerig weerspiegelen, geeft de wandelaar rust tot overpeinzingen.

Het lijkt hier een rustige landgoedtuin, maar op een kaart van 1702 staan hier in de beek 'De Oorspronck' 2 kruitmolens getekend. Een kruitmolen maakt buskruit. In het archief is van deze molens is weinig bekend. Deze vijver was waarschijnlijk de wijer van de kruitmolen. In een wijer wordt het beekwater opgespaard, om te zorgen voor meer waterdruk voor de molen.
In een kruitmolen werd salpeter, zwavel en koolstof tot poeder gestampt en daarna in de gewenste verhouding samengevoegd tot buskruit voor jacht, explosieven of geschut.




Route:

  • Vervolg het pad tot het bruggetje.


Fietspad naar Oosterbeek

#Fietspad naar Oosterbeek
Vanuit de brug heb je een prima overzicht over verschillende waterpartijen van Landgoed Laag Oorsprong. De bovenste vijver wordt geheel door kwelwater uit de stuwwal gevoed. Het water is daardoor kraakhelder. De schrijvertjes en schaatsenrijders op de oppervlakte duiden op schoon water en als je goed kijkt zie je de stekelbaarsjes zwemmen.

De Oorsprongbeek was eerst alleen een natuurlijke beek met een verval van 35 meter. De waterkracht maakte dit een goede plek voor industrie. Watermolens en later de suikerfabriek maakten gebruik van de waterkracht voor de aandrijving. Naarmate er meer industrie kwam, was er meer behoefte aan water en werden er sprengbeken naast de natuurlijke beekloop gegraven.




Route:

  • Neem het zandpad richting het theekoepeltje aan het einde van de vijver, met de vijver en het bruggetje rechts van het zandpad.
  • Loop een stukje langs de vijver, daarna steil omhoog tot bij een theekoepeltje.


Moskoepel

#Moskoepel
Moskoepel van Borsselenweg Vanuit de houten koepel heb je een goed uitzicht over de waterpartijen van het landgoed Laag Oorsprong. De houten koepel ligt op de plek waar vroeger de moskoepel lag, een onderdeel van verfraaiingen van de oude Landgoedtuin. In vroeger tijden was het hier veel opener, en had je een goed uitzicht op het hele landgoed tot onderaan de stuwwal.

Onder de koepel zie je de bron van de beek. De beek wordt door kwelwater uit de stuwwal gevoed. Met een verval van 35 meter tot aan de Neder-Rijn, loop je langs verschillende vijvers en watervallen omlaag.




Route:

  • Steek de van Borsselenweg over en neem de Wolterbeekweg.
  • Loop de Wolterbeekweg uit.
  • Steek de provinciale weg (Utrechtseweg) over.
  • Neem het graspad aan de overkant (Bilderbergbossen).
  • Loop door tot de driesprong bij bankje.


Wolterbeekweg

#Wolterbeekweg
Knooppunt van wandelroutes nabij de Wolterbeekweg. Bij een knooppunt komen meerder routes bij elkaar.
Ook hier staan bijzondere huizen aan de Utrechtseweg. Het aardige is dat er nu al twee huizen in stijl zijn uitgebreid tot woningen van deze tijd. Op deze wijze versterken zij het dorpsbeeld.




Route:

  • Neem het graspad tussen de bomen door, links van de akker.


Paardendrinkbak

#Paardendrinkbak
Paardendrinkbak bij het voormalige koetshuis De Bilderberg. Nu is er een ondernemer in gevestigd.

In het voorjaar geuren de lelietjes der dalen met de kleine witte bloemen. In de herfst zie je soms rode bessen. Deze planten werden vanwege de geur aangeplant bij de huizen.




Route:

  • Steek de asfaltweg over en vervolg het bospad tot op de zichtas.


Zichtas Huize De Bilderberg

#Zichtas Huize De Bilderberg
Midden op de zichtas heb je een goed zicht op Landhuis De Bilderberg. Het grasveld loopt enigszins omhoog en versterkt daardoor de status van het landhuis. De tuinen zijn omstreeks 1910 door landschapsarchitect Samuel Voorhoeve aangelegd in Engelse landschapsstijl in de opdracht van eigenaar Van Tienhoven. Samuel Voorhoeve heeft veel landgoedtuinen op de Veluwezoom ontworpen.




Route:

  • Steek de zichtas over en vervolg het bospad.
  • Sla rechts af, de asfaltweg omhoog tot de kruising direct na de witte slagboom.


Van Tienhovenlaan

#Van Tienhovenlaan
Je staat op de kruising van de Bredelaan en de Van Tienhovenlaan.
De Rotterdams bankier Van Tienhoven kocht in 1913 het landgoed De Bilderberg. Hij liet er een fraaie villa - nu Hotel Bilderberg Oosterbeek - bouwen. Van Tienhoven behoorde tot de succesvolle ondernemers en bankiers, die naar de Veluwezoom kwamen voor rust, natuur en cultuur.

Landschapsarchitect Voorhoeve mocht het landgoed omtoveren tot een buitenplaats met een tuin in Engelse landschapsstijl. Hij breidde ook het netwerk van lanen in de aangrenzende bossen sterk uit. Deze lanen zijn nog steeds na honderd jaar goed te zien.
De gemeente vindt het belangrijk dit historische patroon van lanen te bewaren en te onderhouden. Als er bomen van een laan sterven door ouderdom, worden deze bomen daarom in z'n geheel in een keer herplant.




Route:

  • Neem het bospad rechts van de witte paal.
  • Loop richting watertoren en neem het pad erlangs.


Watertoren Bilderberg

#Watertoren Bilderberg
Tot ongeveer 1940 moesten watertorens op hoge plekken de druk in de waterleidingen in de omgeving op peil houden. De toren met bouwjaar 1938 heeft een hoogte van 22,35 meter en een tankinhoud van 150 m3. Tegenwoordig wordt de waterdruk in de leidingen op peil gehouden met elektrische pompen.

De gemeente wilde het gebouw, dat nu geen openbaar nut meer heeft verkopen. De watertoren is een uitstekende verblijf voor vleermuizen in zomer en winter.
In 2011 hebben omwonenden de watertoren gekocht voor 10.000 Euro om dit monument en de vleermuizen veilig te stellen.
Zoals je ziet is de watertoren ook een goede plek voor zendmasten.




Route:

  • Vervolg het pad omlaag aan de overkant van de asfaltweg.
  • Steek de provinciale weg (Utrechtseweg) over.


Huizen langs de Utrechtseweg

#Huizen langs de Utrechtseweg
Verschillende huizen langs de Utrechtseweg hebben nog een rieten kap.
Grote huizen langs de grote uitvalswegen waren een gewilde plek om te wonen, zoals ook hier langs de Utrechtseweg. De huizen staan allemaal een eind van de weg af. Door de groene scheiding op de grens tussen twee huizen, bijvoorbeeld met rododendrons tot aan de weg, kan een voorbijganger elk huis apart bewonderen.
Huizen werden ook gebouwd om gezien te worden.




Route:

  • Sla rechts af na de stenen zuilen (Hoog Oorsprong), de klinkerweg (Italiaanseweg) in.
  • Loop door tot op een kruising van lanen.


Lanen kruising

#Lanen kruising
Kruising met veel verschillende lanen.

De bossen van oude landgoederen zoals van de Heerlijkheid Doorwerth werden doorsneden door wegen met bomen, de lanen. Dit was niet alleen gemakkelijk voor de bosbouw voor de afvoer van hout, maar ook de jagers konden zich te paard zo snel door de bossen verplaatsen achter het opgejaagde wild aan.




Route:

  • Vervolg de klinkerweg en loop door tot waar deze een bocht naar links maakt.


Inscripties op de beuken

#Inscripties op de beuken
Het hout van de dikke oude bomen in deze omgeving zijn vrijwel allemaal waardeloos, het is niet te gebruiken als timmerhout. Door de gevechten die hier in 1940-1945 en vooral in september 1944 plaatsvonden bij de Slag om Arnhem zijn er veel metaalscherven in het hout doorgedrongen. Metaalstukken maken dat het hout alleen gebruik kan worden als brandhout. Op deze boom is met enige fantasie een datum te lezen.




Route:

  • Loop een stukje verder tot bij de rij laanbomen.


Laan met beuken

#Laan met beuken
Karakteristiek voor de Italiaanseweg zijn de oude beuken. Zij vormden niet alleen de afscheiding van het grondgebied van Kasteel Doorwerth, grensbomen dus, maar zijn de natuurlijke cultuurhistorische monumenten langs deze bijzonder weg. Het is bijzonder dat juist de afgelopen 10 jaar veel beuken zijn doodgegaan. Weet iemand wat hier een oorzaak zou kunnen zijn, anders dan ouderdom? Verzwakte bomen worden door schimmels aangetast. Je ziet dan ook vaak paddenstoelen op de stam of aan de voet van de boom.




Route:

  • Vervolg de klinkerweg.


Boswachterswoning

#Boswachterswoning
Boswachterswoning op/van het voormalige Landgoed De Zilverberg. Opvallend zijn de donkergroene luiken met het witgele gestileerde bloem, het logo van het Geldersch Landschap. Het is een oud gebruik dat landeigenaren hun "logo" (kenmerk) op de luiken van de boerderijen op hun landgoed lieten schilderen. Volgens onze informatie is het een gestileerde bloem van een mispel. Is er enige informatie over dit huis beschikbaar bij het Geldersch Landschap? Welke rol speelde dit huis in de oorlog? Of werd het na de oorlog weer opgebouwd?




Route:

  • Vervolg de weg tot de kruising bij de poel (rechts).


Sprengkop Seelbeek

#Sprengkop Seelbeek
In het dal naast de Italiaanseweg ligt een poel, waar vrijwel altijd water in staat. Het is waarschijnlijk een sprengkop van de Seelbeek. Aan de steile randen is te zien dat mensen al jaren dieper graven om water in de poel te houden. Door dieper te graven worden nieuwe watervoerende lagen aangesneden. Het in de bodem verzamelde regenwater uit een gebied van ongeveer 1,5 -5 km rondom levert via niet doorlaatbare leemlagen water aan deze poel. Op meerdere plaatsen op de stuwwal kun je zulke gegraven sprengkoppen (poelen) vinden.
De helling boven de poel is archeologisch zeer interessant en daarom beschermd gebied.




Route:

  • Ga op de klinkerweg met je rug naar de poel toestaan Neem het zandpad dat links op 20 meter afstand van de poel bij de dode beuk het bos inloopt.


Glooiend landschap Hoog Oorsprong

#Glooiend landschap Hoog Oorsprong
Via de akker kijk je uit over het glooiende landschap van voormalig Landgoed Hoog Oorsprong. Op oude kaarten is dit altijd een landbouwenclave geweest, akkers omsloten door bossen. Juist deze afwisseling van dichte bossen, beken en open weilanden zijn heel goed bewaard gebleven in de gemeente Renkum, speciaal in het dorp Oosterbeek




Route:

  • Loop verder langs het bankje (links) tot de kruising.
  • Steek de kruising rechtdoor over en loop door tot je opnieuw op de hoek van een landbouwperceel staat.


Akkerranden

#Akkerranden
Akkerranden worden ingezaaid met een zeer rijk bloemenmengsel. Het bestaat uit zeker 25 soorten. door al deze verschillende soorten regelmatig in te zaaien, lokt dit veel insecten. Muizen en andere kleine knaagdieren vinden er voldoende voedsel. Roofvogels jagen de muizen.
Zo helpen we als mens de natuur een handje.




Route:

  • Loop tot de hoek van de akker.
  • Neem het pad met links de akker en rechts de bosrand.


Klimaatbomen Nuon

#Klimaatbomen Nuon
Deze zogenaamde klimaat bomen zijn door de Nuon geschonken.
Weet iemand enige achtergrond van dit promotie project voor groene stroom?




Route:

  • Vervolg het pad tot je het pad met fietspad iets voorbij de picknicktafel kruist.


Picknicktafel Hoog Oorsprong

#Picknicktafel Hoog Oorsprong
Waar je in de omgeving van Doorwerth nu zo af en toe op een grasveldje nog een verdwaalde picknicktafel ziet staan, was het vroeger een drukte van belang. Veel mensen uit Arnhem en omstreken kwamen op de fiets of met de tram voor een dagje uit bij de Westerbouwing of de Branding. Men nam zelf brood en limonade mee. Een picknickveldje met een ijscoman bood de mogelijkheid om in de schaduw of de zon bij te komen van de fietstocht.

De akkerranden achter de picknicktafel zijn ingezaaid met een mengsel van wel dertig verschillende soorten zaden. zoals boekweit, bladrammanas, wikke-soorten, kaasjeskruid, phacelia, korenbloem, komkommerkruid en diverse klavers. Insecten (bijen, hommels en zweefvliegen e.a.), vlinders en vogels en kleine zoogdieren vinden hier gevarieerd voedsel. De zaden worden ook gegeten door muizen, die op hun beurt door roofvogels en uilen gegeten worden. Pluk daarom geen bloemen!




Route:

  • Volg het fietspad in westelijke richting aan de linker hand een lariksbos.
  • Loop door tot aan de hoek van het fietspad.
  • Steek de asfaltweg over.
  • Loop het zandpad naar beneden tot op de T-splitsing aan de rand van de akkers.


Houtwal Heveadorp

#Houtwal Heveadorp
Deze aangelegde houtwal heeft een grote soortenrijkdom aan struiken. Door het grote aanbod aan bessen zie je hier vaak vogels. Ook de valk is hier vaak te zien.
In de houtwal zijn de volgende soorten te vinden, meidoorn, hazelaar, Butleija, Geldersche roos, kardinaalsmuts, kornoelje, sleedoorn, lijsterbes en rozen. Door de grote groei vanwege ook de bemesting vanuit de akkers staan de struiken nu erg dicht op elkaar, waardoor de soorten en vormenrijkdom nog niet zo goed tot zijn recht komt.
Landschappelijk maar ook historisch gezien, doet deze houtwal afbreuk aan de beslotenheid van deze open ruimte.




Route:

  • Sla rechts af en volg het pad langs de akker.
  • Loop door tot aan het tweede bankje aan je rechter hand.


Zuidhelling Heveadorp

#Zuidhelling Heveadorp
Zuidhelling, ideaal pad voor de eerste voorjaarswandeling of om nog even te genieten in een warm herfstzonnetje. Op deze zuidhellingen is het microklimaat gunstig voor de landbouw. Vroeger was hier in de omgeving veel tabaksteelt. Heeft iemand informatie over de tabaksteelt en de regionale sigarenfabrieken? Tabaksschuren zoals er nog een staat aan de Van Borsselenweg bij de Oorsprongbeek waren droogschuren, voor de met de hand geplukte tabaksbladeren. Glooiende akkers op een zuidhelling zijn vermoedelijk al vele eeuwen in gebruik getuige de wildwal, die wat verder op ligt.




Route:

  • Vervolg je weg tot de hoek van de akker.


Glooiing velden

#Glooiing velden
Vanaf dit punt is mooi te zien hoe glooiend het landschap rondom Heveadorp is. Deze hoogteverschillen zijn ontstaan doordat het ijs de zandpakketten, die hier aanwezig waren, voor zich uit opstuwde. Vandaar de naam stuwwal. Je bevindt je dus hier in een ijstijdlandschap, wat sindsdien vrijwel onveranderd is, ondanks de intensive bewoning door de mens. In dit deel ontbreken de beken. Op andere plekken zie je dat de beken dalen uitslijpen.




Route:

  • Wandel omlaag tot voor Ristorante Adriano (Oude Oosterbeekseweg).


Ristorante Adriano

#Ristorante Adriano
Dit gebouw in de stijl van de Amsterdamse School heeft al sinds de bouw een horeca bestemming. Al voor de oorlog was dit de stamkroeg van de Heveanen. De kroeg heette toen De Valckenier. Nu kun je er heerlijk Italiaans eten.

De kroeg hoorde bij de voorzieningen van het tuindorp Heveadorp.
Tuindorpen vind je in vele steden bij fabrieken (Hengelo, Eindhoven, Lobith, Amsterdam, enz.) De eigenaren van de fabrieken wilden voor hun arbeiders goede woonomstandigheden en welzijnsvoorzieningen. Daarom lieten zij dergelijke wijken in de buurt van hun fabriek bouwen voor hun werknemers. Het hogere personeel had een ander type woning, maar wel in dezelfde buurt.




Route:

  • Volg de Oude Oosterbeekseweg tot de kruising met de Seelbeekweg.
  • Volg de Seelbeekweg Heveadorp in tot deze een scherpe bocht naar links maakt.


Monument Heveadorp

#Monument Heveadorp
Op de bronzen plaquette staan de namen van de werknemers, die in 19.. zijn gefusilleerd omdat zij het werk neerlegden in de rubberfabriek. Zij gaven evenals vele andere Nederlanders gehoor aan de oproep tot een algemene staking van Koningin Wilhelmina via Radio Oranje te Londen. Oorspronkelijk hing deze bronzen gedenkplaat in de fabriekshal. Met de sloop van de fabriek in 1977 verdween deze uit het dorp. Door de inzet van de bewoners en de Stichting voor Heemkunde is de plaquette sinds 2009 terug.

Op de achterzijde van het monument is een bord met informatie over Oud Heveadorp.




Route:

  • Volg de Seelbeekweg met de bocht mee tot de eerste weg rechts (Centrumlaan).
  • Sla hier rechts af en volg de Centrumlaan tot de kruising met de Middenlaan.


Namen huizenblokken

#Namen huizenblokken
Hevea brasiliensis L. is de Latijnse naam voor de rubberboom.
Rubber komt oorspronkelijk uit Brazilië. De zaden waren maar kort kiemkrachtig en het heeft veel moeite gekost planten over de tropen te verspreiden. Dankzij de botanische tuin Kews Garden als tussenstation is het in 1876 gelukt een boom te planten in Buitenzorg (ook een botanische tuin) op Java in Indonesië. Vandaar uit zijn de plantages aangelegd. De rubberbomen groeiden in dit tropische klimaat heel erg goed.
Door kerven in de bast van de volwassen boom te maken, stroomt het melksap eruit. Dit wordt verzameld en tot ruwe rubber verwerkt.
De namen Java, Sumatra, Celebes en Borneo op de gevels zijn de oude namen van Indonesische eilanden, waar rubberplantages lagen.




Route:

  • Neem de Middenlaan in noordelijke richting.
  • Loop door tot de oude school aan de rechterzijde.


Seelbeekschool

#Seelbeekschool
Het arbeidersdorp Heveadorp is gebouwd door de Heveafabriek. De jonge architect Heelsumse Rothuizen heeft o.a. de school ontworpen in de Zuid-Veluwse Landhuis Stijl afgeleid van de Engelse Cottage Stijl.
De huizen hebben een rietenkap en de knusse uitstraling van de Engelse Cottage Stijl. Vakwerk, onbewerkte natuursteen, kleine lage raampjes en allerlei andere details uit vervlogen tijden zijn eigentijds uitgewerkt: baksteen motieven, versieringen en raamgrootte zoals gebruikelijk in de Amsterdamse School omstreeks 1920. Als je heel gedetailleerd kijkt zie je dat alle huizen een eigen afwerking hebben en dus verschillend zijn.
Het oude schoolgebouw is nu een kunstenaarsatelier.




Route:

  • Volg de Middenlaan.


Spekhuizen

#Spekhuizen
Deze beide huizen langs de Oude Oosterbeekseweg zijn ouder dan de rietenkaphuizen van Heveadorp. Zij hebben dezelfde architectuur als huizen iets verderop. Kennelijk is Heveadorp langs deze oude weg naar het Landgoed Duno omstreeks 1920 uitgebreid.




Route:

  • Sla links af (Oude Oosterbeekseweg) en meteen weer links af de parkeerplaats op.
  • Loop door tot het hek achter op de parkeerplaats.


Oude Oosterbeekseweg

#Oude Oosterbeekseweg
De parkeerplaats van het Geldersch Landschap bij Landgoed Duno wordt nog steeds druk bezocht. Kwamen hier vroeger veel dagjestoeristen op de fiets, nu weten vele mensen in het weekend dit parkeerterrein met de auto te vinden. Zij wandelen dan met het hele gezin of met de hond over de Duno.




Route:

  • Loop vanaf de parkeerplaats voor het hek rechts het bos in.
  • Op de T-splitsing naar rechts.
  • Loop door tot bij de twee huizen langs de Oude Oosterbeekseweg.


Gebouwen Duno

#Gebouwen Duno
Langs de Oude Oosterbeekseweg staan verschillende huizen van dit type. Deze twee zijn hetzelfde. Kennelijk werden ze ooit gebouwd om de toegang tot het Landgoed Duno te markeren. Kenmerkend zijn de afwisseling van bakstenen met vaak geel aangesmeerde lagen. Het lijkt wel spek, afwisselend laagjes vet en vlees. Daarom wordt dit type speksteen-huizen genoemd. Het type huizen komt veel voor hier in de gemeente, niet alleen in Doorwerth, maar ook in Oosterbeek aan de Utrechtseweg staat nog zo'n huis.




Route:

  • Loop de Oude Oosterbeekseweg omhoog, tot waar deze kruist met de Italiaanseweg en overgaat in de W.A.Scholtenlaan.


Voormalig klooster

#Voormalig klooster
In dit statige huis met een prachtige tuin woonden tot aan het eind van de vorige eeuw een aantal zusters. Of het een klooster was, is ons niet bekend. Nu is het huis in particulier bezit.




Route:

  • Neem vanaf het voormalige klooster de Italiaanseweg in zuidelijke richting het bos in. (Dit is met het klooster aan je linker hand.)
  • Volg de weg totdat je aan je linker hand Poortgebouw Duno ziet staan.


Poortgebouw Landgoed Duno

#Poortgebouw Landgoed Duno
Deze villa is een van de poortgebouwen van het voormalige landgoed Duno. Deze ligt aan de Italiaanseweg, de doorgaande route van Kasteel Doorwerth naar de Utrechtseweg en verder. Vroeger stond er aan de andere kant van het toegangshek eenzelfde gebouw. Dat is in de oorlog verwoest en daarna nooit herbouwd. Twee andere toegangsgebouwen tot dit landgoed zijn te vinden aan de Oude Oosterbeekseweg.




Route:

  • Neem het fietspad langs de oude lantaren het bos in.
  • Op de eerste kruising links af.
  • Loop door tot op de rand van de stuwwal. Op deze kruising rechts af tot in het naaldbos.


Bossen Rolandseck

#Bossen Rolandseck
De bossen van de Rolandseck liggen op de rand van de stuwwal uit de ijstijd. Zoals je kunt zien doet de variatie in hoogte bijna buitenlands aan. De dalen zijn in de loop van de tijd door regenwater stromen uitgesleten.

De naam Rolandseck houdt verband met het kasteel, vanwege een beroemde Ridder Roland. Eck betekent hoek en dat zie je ook, terwijl je het pad volgt. Halverwege het kronkelende pad sta je inderdaad op een vooruitstekende punt. Vroeger waren de bomen lager en was dit een uitzichtpunt over de Betuwe, een zichtas.




Route:

  • Loop verder totdat het buitenlands aandoend sparrenbos overgaat in een beukenbos en het pad steil naar beneden gaat.
  • Neem hier het bospad naar rechts.
  • Loop verder tot aan het fietspad.
  • Sla op het fietspad links af.
  • Volg het fietspad tot aan het Dries z'n Weitje.


De Kapelleboom

#De Kapelleboom
In de hoek bij het fietspad staat een oude linde "De Kapelleboom" kenmerkend met vele twijgen (waterloten) onderaan de stam. (Ook de straatnaam van de hoogbouw ernaast.)
In de Middeleeuwen kreeg de Heer van Doorwerth ook invloed in kerkelijke zaken. Omstreeks 1425 bouwde hij hier een 'kapel', zo bleek uit opgravingen in 1922/23. De plaats van deze kapel lag voor die tijd zeer centraal tussen de gehuchten in de omgeving. Doorwerth, Heelsum, Heteren en Wolfheze. Deze oude lindeboom, die destijds de kapel beschaduwde heeft daarom de naam "Kapelleboom". Of deze boom inderdaad zo oud is, is niet duidelijk. Ook nu groeit er binnenin een nieuwe boom.
Net achter het informatiebord liggen enkele grafheuvels uit de bronstijd op de rand van de stuwwal.




Route:

  • Laat de Holleweg links liggen en volg het fietspad.
  • Ga rechtdoor het fietspad op waar de klinkerweg naar rechts gaat.
  • Volg de kronkels in het fietspad tussen de oude beuken door.
  • Ga rechtdoor als er op een T-splitsing een fietspad naar links af buigt.
  • Steek de W.A.Scholtenlaan over.
  • Loop door tot de openplek met vier beuken links.


Vier beuken

#Vier beuken
Nu staan er nog vier beuken, vroeger waren het er vijf. Weet iemand of dit ook een rondeel is geweest? Het picknick bankje van de foto is verdwenen in de winter van 2010.




Route:

  • Neem het fietspad verder het bos in.
  • Loop door tot vlak voor de grote asfaltweg (Van der Molenallee).


Transformatorhuis

#Transformatorhuis
Historisch transformatorhuis, een gemeentelijk monument in de stijl van de Amsterdamse School. Misschien valt het je ook op, hier in Doorwerth is er evenveel architectuur als er verschillende types transformatorhuizen zijn. Deze valt op omdat die nog stamt uit de tijd dat "elektrisch licht ene grootschen bijzonderheid was. Zoo gelijke dit bouwwerk." Hoog- en laagspanning afdeling hebben een aparte toegangsdeur.




Route:

  • Steek over en vervolg het fietspad verder het bos in.
  • Loop door tot op een kruising met twee bospaden.


N.A.P. 33,3 meter

#N.A.P. 33,3 meter
Het Normaal Amsterdamse Peil (N.A.P.) geeft de hoogte aan boven het water op zeeniveau.

In 1818 werd het Amsterdams Peil (AP) als vergelijkingsvlak voorgeschreven. In 1829 werd het AP voorgeschreven nulpunt voor alle peilschalen in Nederland. Na de eerste uitgevoerde nauwkeurigheidswaterpassing (1875-1885) werd de naam Normaal Amsterdams Peil, N.A.P. ingevoerd. De verantwoordelijkheid voor de instandhouding van het N.A.P.-net in Nederland is opgedragen aan de Rijkswaterstaat (RWS). In België ligt het Nulpunt 2 meter lager. In het openbare gedeelte van het Nieuwe Stadhuis te Amsterdam kun je de peilbuis van het N.A.P. zien. Deze hoogtemaat geldt sinds de Napoleontische tijd voor een deel van Europa als vergelijkingsvlak voor de hoogte.
Deze "top" is een van de natuurlijke hoogtes in het stuwwallandschap rondom Doorwerth en is 33,3 meter boven N.A.P.




Route:

  • Volg het fietspad in noordelijke richting.
  • Loop door tot het eerste bospad links, neem dit bospad.
  • Neem het kleine paadje dat rechts het bos in loopt.


Lariksbos

#Lariksbos
Lariksen kleuren in de late herfst enkele weken prachtig geel. Ze verliezen daarna elk jaar al hun naalden. In het voorjaar zijn de bundels fris groene naalden een van de minder opvallende voorjaarsboden. Maar als je erop let kun je twee weken genieten van het ijle groen. Op deze plek staan veel van dit soort bomen.




Route:

  • Loop het paadje uit tot je bij een weg (Ridder Robertlaan) komt.
  • Sla links af en loop door tot de kruising (Van Aldenburglaan).


Ridder Robertlaan

#Ridder Robertlaan
De huizen langs deze route behoren tot een naoorlogs uitbreidingsplan van het dorp Doorwerth. De percelen zijn ruim en je ziet een grote variatie aan huizen. In enkele gevallen sloopt men de oude villa en bouwt een huis naar eigen smaak. Op deze wijze ontstaat er een grote variatie aan stijlen, waarbij de welstandscommissie een zware taak heeft de inpassing van de ingediende bouwplannen te wegen t.o.v. van de oorspronkelijke stedenbouwkundige opzet.




Route:

  • Neem de Aldenburglaan in noordelijke richting en loop door tot de Utrechtseweg.
  • Steek de Utrechtseweg over en loop rechtdoor het bos in.


Huize Mooiland

#Huize Mooiland
Oorspronkelijk was Huize Mooiland het eigendom van de Doopsgezinde Gemeente. Het huis heeft enkele zeer fraaie glas-in-lood ramen. Veel senioren hebben hier met heel veel genoegen de laatste jaren van hun leven gewoond.
Het verzorgingshuis is nu eigendom van Vilente. Het huis voldoet helaas niet meer aan de tegenwoordige eisen voor bewoning. De bewoners zijn overgeplaatst naar de Sonnenberg te Oosterbeek. Nu wordt er gezocht naar een nieuwe bestemming voor dit historisch zeer fraaie pand.




Route:

  • Loop door tot op de heide.
  • Sla hier links af.
  • Sla rechts af een paadje in.
  • Loop door tot bij het klaphek aan je linker hand.


Doorwerthse heide

#Doorwerthse heide
Op de Westpunt van de Doorwerthse heide was er van oudsher een doorwaadbare plaats in de Heelsumse en Wolfhezerbeek. De doorgaande weg voor postkoetsen en vrachtvervoer met paard en wagen of ossenkar ging vanaf Ede hierlangs en via de Dalweg naar Heveadorp aan de Rijnoever. Bij Heveadorp is de helling vanaf de stuwwal door de Seelbeek uitgesleten en zo begaanbaar voor verkeer.
Op oude kaarten zijn deze handelswegen (Hessenwegen) ingetekend. Ook op luchtfoto's zijn deze karrensporen vaak nog duidelijk te zien.




Route:

  • Loop parallel aan het hek van het weiland (links) in noordelijke richting.
  • Steek de brede brug over de beek over en loop door tot aan de driesprong.


Poel Wolfhezerbeek

#Poel Wolfhezerbeek
Bij deze poel kun je goed zien hoe prachtig schoon het water van de Wolfhezerbeek is. Soms zie je enige visjes wegschieten. Ook zie op het water insecten lopen: de schrijvertjes.




Route:

  • Neem het pad langs de beek, met de beek rechts.
  • Loop door tot het eerste bruggetje over de beek. De beek meandert hier.


Meanders in de Beek

#Meanders in de Beek
Begin vorige eeuw werden de beeklopen rechtgetrokken en verdiept ten behoeve van het stromende water voor het waterrad, dat de papiermolens aandreef. De beek diende een industrieel doel. Meanders en andere obstakels daarom werden rechtgetrokken. Tegenwoordig is de beek niet meer industrieel in gebruik. Natuurbeschermingsorganisaties herstellen de oude beeklopen zodat Salamanders en andere beekbewoners hun natuurlijk milieu met stroomversnellingen en zandplaten terugkrijgen.




Route:

  • Volg het pad langs de beek over de bruggetjes.
  • Loop door tot het bankje aan je linker hand.


Uitzicht Heelsumsebeek

#Uitzicht Heelsumsebeek
Dit deel van de Heelsumsebeek met veel verschillende en bijzondere plantensoorten is een klein paradijs voor plantenkenners. De groene kleine blaadjes, die in het voorjaar weer massaal zichtbaar zijn, is het Sterrekroos, Callitriche een vrij zeldzame plant, kenmerkend voor stromend water. Ook het Dubbeloof een varensoort komt in dit gebied veel voor langs de beeklopen. Daarnaast kun je verschillende Libellen, waaronder de prachtige blauwe Beekjuffers zien vliegen.




Route:

  • Volg het pad vanaf het bankje de bosrand in.
  • Loop een eindje parallel aan de drooggevallen beek.
  • Loop door op de T-splitsing. Dit is waar het pad weer afbuigt richting de beek waar water in zit en er een bruggetje over de drooggevallen beek ligt.


Bovenloop Wolfhezerbeek

#Bovenloop Wolfhezerbeek
Op dit knooppunt komen verschillende wandelroutes samen. Ondanks dat deze bovenloop meestal geen water voert en verderop zelfs geheel onderbroken is, staat hij op de kaart als watervoerend. Ook is veel werk verzet om de beekloop uit te diepen. Tot nu toe hebben deze werkzaamheden nog geen effect gehad op de hoeveelheid water in dit deel van de beek.




Route:

  • Volg het pad naar links door de bosstrook.
  • Steek het bruggetje aan je rechterrhand over.
  • Je bent op een splitsing van paden.


Bruggetje Wolfhezerheide

#Bruggetje Wolfhezerheide
Midden op de Wolfhezerheide heb je prachtig uitzicht over de heide.
Hier op de heide kunnen de alleenstaande bomen vrij uitgroeien. Ze krijgen dan zonder belemmering van licht en soortgenoten een eigen vorm. Let eens op de verschillen in boomvorm van Berken en Eiken.

Achter de bomenrij zie je de Koningsheuvel. Een grafheuvel uit de bronstijd.

In het water zie je in het voorjaar vaak massaal Juncus bulbosus groeien. De beek kleurt er in die tijd rood van.




Route:

  • Neem vanaf de kruising het smalle paadje door de heide dat de heuvel omhoog loopt.
  • Loop door tot je een aantal conifeer achtige naaldbomen ziet staan.


Jeneverbessen op de heide

#Jeneverbessen op de heide
De jeneverbes met z'n karakteristieke silhouet heeft in al zijn delen, hout en naalden als ook inde vruchten, aromatische oliën. De donkerblauwe bessen worden in de keuken gebruikt in bijv. in zuurkool. Maar ook de smaakloze alcohol uit granen werd een smaakje gegeven met deze bessen. Gin, en ook de naam Genever (nu Jenever) komt hier vandaan. Extracten van de jeneverbes hebben een geneeskrachtige werking.

In Nederland komt de jeneverbes bijna alleen nog voor op stuifzand met volwassen exemplaren. Zelden zie je jonge planten. De zaden hebben volgens het meest recente onderzoek, (2012) bepaalde bodemschimmels nodig om te kiemen. Dit kan verklaren waarom kiemplanten hier vrij zeldzaam. De jeneverbes staat op de Rode lijst, de lijst van beschermde planten. Hij mag niet gekapt worden en om schade door vee te voorkomen staat er vaak een hekje omheen.




Route:

  • Loop door tot je links van het pad een aantal berken ziet staan en je schuin naar achteren een prachtig zicht op het dal van de Heelsumse beek hebt.


Heelsums Beekdal

#Heelsums Beekdal
De Heelsumsebeek was vroeger een breed zijdal van de Rijn met veel meer water dan nu. De beek ligt diep en het dal is breed.
Aan het einde van de laatste ijstijd was de Heelsumsebeek een rivier, die de stuwwal doorsneed bij de Noordberg.
Op reliëfkaarten zijn twee oude zijarmen stroomopwaarts goed te zien. Een zijrivier komt van De Hoge Veluwe. De andere volgt het dal waarin nu de A50 ligt en had de bron bij het vliegveld Terlet.




Route:

  • Loop door tot het pad langs de bosrand loopt (links van het pad) en je aan de rechter kant een mooi uitzicht over de heide hebt.


Uitzicht over de Wolfhezerheide

#Uitzicht over de Wolfhezerheide
Vanaf dit punt heb je een mooi vergezicht over de Wolfhezerheide, vooral als eind augustus de heide bloeit, is dit een prachtig landschap. Grote grazers zorgen ervoor dat de heide open blijft en kleine loofboompjes, zoals jonge berkjes geen kans krijgen.




Route:

  • Loop door tot het smalle paadje door de heide een breed pad kruist bij een stel dikke eiken.


Wolfhezerheide

#Wolfhezerheide
Hier sta je midden op de Wolfhezerheide. Kijk een wat een prachtige wolkenhemel rondom. Verschillende bomen zijn prachtig uitgegroeid, dat komt omdat ze in het vrije veld staan. Aan de onderzijde zijn ze kaal tot de reikhoogte van de koeien en paarden. Zij lusten vooral in het voorjaar wel een groen blaadje. Bomen op terreinen die intensief begraasd worden, zijn aan de onderkant kaal. Je kunt eronder door kijken.




Route:

  • Volg het brede holle zandpad richting de nabije bosrand en het dal.
  • Loop steil naar beneden.
  • Passeer het hek en loop door tot op de kruising.


Schaapsdrift heide

#Schaapsdrift heide
De Wolfhezerheide werd tot in het begin van de vorige eeuw begraasd met een kudde schapen.

Overdag zwierf de schaapherder met zijn kudde over de heide. 's Avonds bracht hij de schapen via de schaapsdrift weer naar de schaapskooi. In deze schaapskooi werden heideplaggen, stro of strooisel uit het bos gestrooid. 's Nachts deed het vee haar behoefte. De mest werd opgepot, we noemen dit een potstal.
De hoeveelheid mest die beschikbaar kwam, bepaalde hoeveel akkergrond de boer kon bewerken. In het voorjaar werd al deze mest over de akkers verdeeld. De arme zandgronden werden zo een beetje vruchtbaar. Men kon Boekweit en Aardappels verbouwen.




Route:

  • Loop langs de beek in oostelijke richting. Dit is met de beek links.
  • Steek met het bruggetje de beek over en sla meteen na het bruggetje rechts af.
  • Vervolg het pad met de beek aan de rechter hand.
  • Je loopt langs de oude 'Wodanseiken' (levend en dood).


De Wodanseiken

#De Wodanseiken
Een uniek monument voor Nederland. Hier zie je de oudste in het bos groeiende eiken. Aan de vorm van de bomen kun je zien dat ze in het vrije veld hebben gestaan. Ze zijn prachtig vertakt.

Eind 19e eeuw was dit al een gewilde plek voor schilders van de Oosterbeekse school (o.a. Bilders, Maris, Mauve, Van Ingen). De schilderijen met Wodanseiken zijn te zien in Museum Veluwezoom in Kasteel Doorwerth en in Arnhem in het Gemeentemuseum.

Eiken kunnen slecht tegen een verandering van hun directe wortelmilieu, zoals een waterstandsverlaging. Sinds de aanleg van de A50 is een aantal bomen ingestort.




Route:

  • Loop verder langs de beek.
  • Loop rechtdoor bij het bruggetje naar rechts.
  • Loop verder langs de beek tot je twee bruggetjes ziet vlak na elkaar.


Ingegraven beeklopen

#Ingegraven beeklopen
Om water in de beken te houden werd de beekloop steeds verder uitgediept. Dit water was nodig voor de papiermolens die een eind stroomafwaarts stonden. Let eens op het Dubbelloof dat hier overal op de steile verticale kanten voorkomt, een bijzonder varentje. In het voorjaar zijn er hele plekken met bladvormige levermossen: Pellia, die massaal kapsels dragen.




Route:

  • Sla voor het 2e bruggetje links af (omhoog het beekdal uit).
  • Loop verder tot je bij de hoek van het weiland op een splitsing van paden staat.


Bosrand

#Bosrand
Let hier eens op de overgang tussen het bos en het weiland. Er zijn uitgegroeide eikenbomen, met een ondergroei van typische akkerrand soorten zoals Meidoorn, Lijsterbes en Vlierstruiken. In de schemeruren is hier vaak wild te zien. Reeën komen dan uit de dekking van het bos en grazen op de akker.




Route:

  • Loop langs het weiland tot de asfaltweg.
  • Sla hier links af en nog een keer links af de parkeerplaats op (Oude Kloosterweg).
  • Steek de parkeerplaats over tot je op drie kwart bent en links van de weg een houten hek staat.


De Laagen Enck

#De Laagen Enck
Op deze weide is 's avonds tegen de schemering geregeld wild te zien, bijzonder is dat er soms een zwarte ree staat.

Dit perceel blijkt al vele jaren als landbouwgrond. Al op de kaart van Klinkenberg uit 1756 ligt het "uitgespaard" in bossen. Toen was het nog niet door een asfaltweg (Wolfhezerweg) doorsneden.
Bij bestudering van oude kaarten is dit open gebied een herkenningspunt. Het landschap verandert, maar deze plek is door de eeuwen gelijk van vorm gebleven. Dat is wel heel bijzonder.




Route:

  • Loop door tot je op een kruising van wegen bij het tunneltje (rechts) staat.


Kloosterweg Wolfheze

#Kloosterweg Wolfheze
Let op de grenspaal of pol in de berm bij het viaduct, de grens van de Heerlijkheid Doorwerth.
Ongeveer op de plek van dit knooppunt (of net ten oosten van het viaduct) kwamen in de 17de eeuw een aantal belangrijke wegen samen. Hier was een 'verkeersplein' uit de 17e eeuw met een vermoedelijke oppervlakte van één hectare. Voor de wandelaar zijn in dit gebied aanzetten en restanten van die wegen in het bos met enige fantasie terug te vinden. Bestudeer ook de recente stafkaart voor dit oude wegennet.
Een belangrijke was "de Weg naer Utrecht", vroeger "Heerwech" of "Openen wech", of later " Schelmseweg". Nu heet deze weg " Oude Kloosterweg", maar heeft nog hetzelfde tracé eeuwenlang op dezelfde plaats op de Wolfhezerheide.




Route:

  • Loop vanaf het tunneltje over de open plek en vervolgens het talud omhoog richting de brug.
  • Steek het viaduct over de A50 over, Wolfheze binnen.
  • Loop door tot de eerste kruising.


Wolfhezerweg

#Wolfhezerweg
Kenmerk van de laan zijn de kronkelende takken van de eiken, ook wel Kromme eiken of Dansende eiken genoemd. Hierdoor is deze weg zeer bijzonder. Helaas verdwijnen er door snoeiwerkzaamheden in de loop der jaren, steeds meer van deze kromme takken. Het ziet er naar uit gezien de groeivorm, dat deze eiken zo in vorm gesnoeid zijn.




Route:

  • Neem de asfaltweg (Balijeweg) in noordoostelijke richting (viaduct over de snelweg aan je rechter hand).
  • Loop ongeveer 100 meter door en sla rechtsaf het fietspad in.
  • Volg het fietspad tot je bij een beukenlaan en heideveld komt.


Beukenlaan Balijeweg

#Beukenlaan Balijeweg
Ook hier zie je weer de restanten van een oude weg, nu vanaf station Wolfheze. Doordat de A50 het oude landschap doorsnijdt, is hier deze laan alleen nog als bomenrij aanwezig. In de augustus heb je een prachtig uitzicht over een paars heide veldje, waar de honingbijen nog volop zoemen. De bijen nemen in aantal af, naar de reden hiervan wordt onderzoek gedaan. Opvallend is dat de heidestruiken hier vrij groot en oud zijn en dat er weinig gras tussen groeit.
Op dit knooppunt komen verschillende wandelroutes samen.




Route:

  • Neem het pad door de beukenlaan (weg van de snelweg) of het pad over de heide dat daar parallel aan loopt.
  • Loop door tot je achteraan de strook heide bij een bankje uitkomt.


Heideveldje Wolfheze

#Heideveldje Wolfheze
Op de plaats van het smalle heideveldje met de beukenlaan liep in de 17de eeuw (kaart van Van Geelkercken, Gelders en Elshoff, 1632 - 1731) de weg Van Ginckel naar Wolfhees. Ondanks de andere meetmethoden om kaarten te maken, kan de heide en/of de laan als een restant van deze weg beschouwd worden.
Op de oude kaarten sloot deze weg aan bij het wegenknooppunt op de noordoosthoek van de Laagen Enck. Het blijft opmerkelijk dat infrastructuur door de eeuwen heen weinig veranderd.




Route:

  • Loop na het bankje nog een klein stukje door tot je op een fietspad uitkomt.
  • Sla links af op het fietspad.
  • Loop door tot je aan je rechterhand een volkstuintje en een baanwachterswoning ziet liggen.


Baanwachterswoning Wolfheze

#Baanwachterswoning Wolfheze
Langs het hele traject van de spoorweg Utrecht-Arnhem-Elten zijn van dit type baanwachterswoning te vinden. Ze worden nog steeds bewoond, niet altijd door mensen van de NS. Door de automatisering is veel handwerk in het bedienen van wissels, seinen en slagbomen bij overwegen overbodig geworden.




Route:

  • Loop verder over het fietspad tot je voor station Wolfheze staat.


NS Station Wolfheze

#NS Station Wolfheze
Het station dateert van 1845. Baron Van Brakell van Kasteel Doorwerth bedong destijds deze halte bij de aanleg van de nieuwe spoorlijn Utrecht - Arnhem. Hij gaf in ruil toestemming om de spoorlijn over zijn grondgebied aan te leggen. De Wolfhezerweg en de befaamde Italiaanseweg liet hij daarvoor verharden. Zo kon hij met zijn koets over een verharde weg gemakkelijk naar zijn station rijden en in Den Haag komen.


#Detailkaart
SVG Image


#W3C
Deze pagina voldoet aan de volgende internet standarden van het W3 Consortium (W3C).

W3C valid W3C valid W3C valid



#Ga ook eens naar


    Stichting MaakJeRoute © Copyright 2016, Stichting MaakJeRoute.
Alweer een product van de Stichting MaakJeRoute.
  Je bent momenteel niet ingelogd.
Volg ons op Twitter of meld je aan voor onze nieuwsbrief.
   
 
Onze sponsoren:


 
 
 
Onze project partners:

 
 
Provincie Gelderland

Gemeente Renkum

Dorpsplatform Doorwerth

Bureau voor toerisme deVeluwe.nl